Hərracda zədə növləri: lot təsvirindəki qeydləri necə oxumaq

Əsas və ikinci zədə

Lotda adətən iki sahə olur: əsas zədə (Primary damage) və ikinci zədə (Secondary damage). Əsas zədə hərracın qeyd etdiyi ən böyük zədədir, ikinci zədə isə əlavə zədələnmiş hissəni göstərir və boş da ola bilər. IAAI lotlarında “Loss type” sahəsi də ola bilər: o, avtomobilin sığortaya hansı səbəblə düşdüyünü göstərir, məsələn toqquşma, su və ya oğurluq.

Hər iki qeyd hərracın ilkin qeydidir və bütün nasazlıqları göstərmir. Məsələn, “Front End” qeydi olan avtomobildə radiator və mühərrik bölməsi də zədələnmiş ola bilər. Sənəd növləri və yürüş statusu haqqında salvage title nədir məqaləsində yazmışıq.

Adətən kosmetik zədələr

• Minor Dents/Scratches: kiçik çökəklik və cızıqlar. Adətən kosmetikdir, amma şəkillərdə başqa zədə görünməsə belə, gizli nasazlıq istisna deyil.
• Normal Wear: konkret qəza yoxdur, yaşa və yürüşə uyğun köhnəlmədir. Belə lotlar diler, lizinq və ya icarə şirkətlərindən gələ bilər. Mexaniki vəziyyəti yenə də yoxlayın.
• Hail: dolu zədəsi, kuzovda çoxlu kiçik çökəklik, bəzən sınmış şüşə. Mexanikaya adətən toxunmur, amma kuzov işi baha ola bilər, ona görə belə avtomobil salvage sənədlə də satıla bilər.
• Vandalism: sındırılmış şüşə, cızılmış kuzov, korlanmış salon, bəzən oğurlanmış hissələr. Risk zərərin həcmindən asılıdır, şəkillərə diqqətlə baxın.

Zərbə zədələri

• Front End: ön hissə. Bamper, faralar, kapot və radiator zədələnir; güclü zərbədə airbag-lar açılır, soyutma sistemi və mühərrik bölməsi də zədələnə bilər.
• Rear End: arxa hissə. Bamper, baqaj qapağı və arxa panel. Mühərrikə adətən dəymir, amma güclü zərbədə baqajın döşəməsi və kuzovun arxası əyilə bilər.
• Side: yan zərbə. Qapılara, dirəklərə və yan airbag-lara baxın. Dirək zədələnibsə, kuzovun həndəsəsi pozula bilər; təkər zərbə alıbsa, asqı da yoxlanmalıdır.
• Undercarriage: alt hissə. Asqı, yanacaq çəni, işlənmiş qaz sistemi, elektromobildə isə batareya zədələnə bilər. Şəkillərdə az görünür.
• Rollover: avtomobil aşıb. Dam, dirəklər, şüşələr və bir neçə tərəf zədəli olur, airbag-lar çox vaxt açılır. Təmiri ən çətin növlərdəndir.
• All Over: zədə avtomobilin bir neçə tərəfindədir. Təmir adətən baha başa gəlir.

Ən riskli qeydlər

• Water/Flood: su basması. Elektronika, naqillər, korroziya və salonda kif; problemlər aylar sonra da üzə çıxa bilər. Elektromobil və hibriddə batareya da risk altındadır.
• Burn: yanğın zədəsi. “Burn - Engine” (mühərrik bölməsi) və “Burn - Interior” (salon) kimi variantları ola bilər. Naqillər və plastik hissələr zədələnir, zərərin həcmini şəkillərdən qiymətləndirmək çətindir.
• Mechanical: mühərrik, transmissiya və ya başqa mexaniki nasazlıq. Şəkillərdə görünmür, nasazlığın nə olduğu adətən yazılmır, təmirin qiyməti əvvəlcədən bilinmir.

Vəziyyət qeydləri

• Run and Drive: meydançada mühərrik işə salınıb və avtomobil öz gücü ilə hərəkət edib. Bu, yalnız meydançadakı yoxlamanın nəticəsidir, yolda tam sazlığı təsdiq etmir.
• Engine Starts: mühərrik işə düşür, amma hərəkət yoxlanılmayıb. Copart-da bu, “Engine Start Program” kimi göstərilə bilər.
• Stationary və ya Does not start: mühərrik işə düşmür və ya yoxlanılmayıb.
• Enhanced Vehicle: satışdan əvvəl avtomobilin görünüşünü yaxşılaşdırmaq üçün əlavə iş görülüb, məsələn təmizlik və ya kiçik düzəlişlər. Bu, zədənin aradan qaldırıldığı demək deyil: nə edildiyini təsvirdə və şəkillərdə yoxlayın.
• Airbags deployed: airbag-lar açılıb, onların dəyişdirilməsi təmirin baha hissəsidir. Keys sahəsi açarın olub-olmadığını göstərir.

Riski necə qiymətləndirmək

1. 01

   Hər iki zədəni birlikdə oxuyun.

   “Front End” ilə “Undercarriage” birlikdə tək “Front End”dən ağır ola bilər.

2. 02

   Bütün şəkillərə baxın.

   Zədənin ölçüsü, airbag-lar, şüşələr, salon və mühərrik bölməsi. Təkərin əyri durması asqının zədələndiyini göstərə bilər.

3. 03

   Vəziyyət qeydini yoxlayın.

   Run and Drive, Engine Starts və ya Stationary; açar var, ya yox.

4. 04

   Sənədə baxın.

   Clean, Salvage və ya yalnız ehtiyat hissəsi üçün (Parts only).

5. 05

   Təmiri büdcəyə əlavə edin.

   Təmirin qiyməti baxışdan sonra bilinir, ona görə ehtiyat payı saxlayın.

6. 06

   Limit qoyun.

   Udulmuş lotdan imtina hərracın cəriməsinə səbəb olur, ona görə maksimum bid-i əvvəlcədən müəyyən edin.

Təmirsiz yekun xərc

Hərrac qiymətinin üstünə hərrac haqqı, daşınma və gömrük gəlir, təmir isə ayrıcadır. Aşağıdakı nümunələrdə təmir yoxdur:

Öz lotunuzu kalkulyatorda hesablayın. Bakıda diaqnostika və kuzov təmirini əlavə xidmət kimi sifariş edə bilərsiniz, qiymət baxışdan sonra dəqiqləşir.

Zədə qeydi zəmanət deyil: hərracdakı təsvirlərə satıcı cavabdehdir. Qeyd nə olursa olsun, bütün şəkillərə və təsvirə baxmadan bid vurmayın.

Hərracın necə işlədiyi Hərrac nədir, Copart ilə IAAI fərqi Copart və IAAI, iştirak qaydası isə İştirak bölməsindədir. IAAI-də alış haqqında: IAAI-də maşın necə almaq.